 |
| Tumbuk khaw daia Tuifinriat |
Hei hi thil ni thei leh mawi
hnai ve tak han chin zui chi ni hian keimahah chuan a thawk hlawl lo. Mawi tih chu sawi loh, mihringte tan a
tangkaina tur kawng pakhat mah ka hmu thlawt bawk lo. Ka tih atan ka duh loh
ang bawkin thiante hman atan ka duhsak hauh lo bawk. Ka ruih bosan emaw ka
hlamchhiah ve hrim hrimah thlirtuten ngai mah se, han pawmzam mai turin a kal
hmang leh a tihdan zia hian mi hip lo tawp, dik taka inphawrh chuan ka ngaina
thei mawlh lo a ni ber mai. Amah ngaina tur leh pawm thiam ve mai tura min
duhsaktu thiante ka hmaizah em avang zawkin, thinlung duhna tel hauh lovin ka
han hnim hnai dawn chhin a, a teuh lo mai, ka Mizo tlawmngaihna pawh hian a
tlin lo i han ti deuh charh mai teh ang. Taitesena emaw Vanapa te pawh ni se,
ka Mizo rilru atanga ka han thlirsak hian, he thil kalhmang kher kherah hi
chuan tlawmngai No Pui an dawng pha bik hauh lo vang.
Ka hriat tirh phei kha chuan kuhva tui, patling ka
chhunga leng tawh lo, Biak In bang mawi emaw bawlhhlawh bawm emaw a nih
ngaihtuah chang lova han phuh darh khum chuai chuai mai hi ka nap a. Hei kher
hi chu thianten min lo hmelhriattir hman hi pawi ka titawp thei lo va, nalh leh
mawi ka ti bawk lo. Min sih hmuhtute han dem a mawi loh avangin ngawih liam mai
ka’n tum pawh hian a rem ngang lo a ni. Heti khawpa ka lo engto va, ka duh loh
chhan erawh han sawi fak tur hre chuang hauh si lo hian ka tei thei lul lo hi a
ni ta ber mai a. He thil chungchanga ka rilru put hmang thianten an han
hriatchian meuh chuan min kawhhmuhtu an nih kha pawi an tihnuhnawh leh a, a
sawt tawh chuang si lo.
A dik ka ti, ka tan chhan hi. He thil ka tih loh
avang hian hna thawk peih lo mi vakrawlai ka nih bikna ka hre hauh lo. Chunga thuneitute rahbeh leh hlawh pek kim
loh vang pawh ni hran lo va, eng hna pawh nghet tak leh ziktluak taka thawk
hman lo khawpa “hna-leh-lan-sam” chu ka ni bik lo tih ka inhria. Min duhsaktute
aw-ka ngai pawimawh zo lova ni ka vui liam tum erawh chhiar tham awm ve mah se,
mahni chil tiphuan tawk leh tawng titui tawk inhnangfakna tur chu ka thlantui
hian a lei pha ve hrim hrim. Chu mi kawngah chuan mite meizial ban kual dun dun
nih ka hlauh ber a ni bawk a, ka kuta zial tit-ek kai khawp chuan thianghlimna
ka tlachham bikin ka inhre lo.
Mite min hmuh
dan chu thu hran ni se, ka inhmuh danah ka induh tawk a. Miten ti mah se ka tih
atan ka duh lova ka zui lo a ni mai alawm, tu pawi nge ka khawih? He thil hian
tlangval piantha, tluantling, hmel tha tak pawh a tikhawr tut a, nula pian mawi
sa pan thlerh thlawrh pawh hian a inhmeh chuang lo. He thil han hman mai tur hi
ka zei lo ru riau va, ka thiam lo mai ni lovin han hman ve chhin eih pawh ka
inthlahrung. Thianten tlangnel tak maia an han hman zaih zaih pawh hian ka lo
awm thiam lo va, a mawi lohna mai ni lovin a awmzia nena inkawlkalhna te ka
ngaihtuah chhuak bawk. Ka pian leh seilenna ramin a zir loh vang nge ni dawn,
han tih ve chang pawh hian a bul tawi tut a, ka sawi tum leh kawhhmuh tum pawh
thleng zo ta lovin ka hria a. Inralring tak maiin ka han khai chho a, tihthanna
hian min tihzei beiseiin, ka han phawrh chhuak ve ngei mai a, a va’n remchang
lo tak ngai em aw! Mahni tih ngai loh thil, mite tana thil tlanglawn tak leh
hman nuam tak tih ve tul ta tlat mai hi zawng Chhurbura’n Hmawng kunga chaw
chhum a tum ai khan harsa fe-in ka ngai zawk.
Kan ram leh
ram thumnaa ka hman leh tawh loh tur tih thiam lo tum vak vak hian zan mang
chhia a tisei thlawn mai mai tiin tih loh ka’n tum thin a, tuna kan chenna ram
tihdan phung a nih tlat avangin ka hman ve loh chuan mi dangdai nih ka hlawh
thei bawk si a. Hringnun hlutna tinep thei emaw Kristian nihna pawtpeh zawnga
mite tih dan tha lo buanthluk theih hian kan inphal ngai lo. Thenrual inhmuh
khàt chàm lawm nân Biar (beer) han tlak pap pap mai te, thiante hmaizah avang
ngawt a, mahni duhthlanna hralh duh mi chu ni lovin ka inhre thin a, mahse ka
chiang ngam chiah lo. Amaherawhchu tun lai mite tih dan alawm ti ve pawlh
ringawt a, nulat tlangvalna hmang duhdahtu leh biar rim nam tihreh nan zu tui
chiah zawr vaihlova pawlh kuhva khawr hmuam tun chunga Pathian biak inkhawm leh
kohhran thiltih pelh duh hauh lote zingah erawh chuan ka thihni thleng pawhin
chhiar telin ka awm hauh lo vang. Kawr var ka hak laia thinlung ngaihtuahna bal
dum tluk, mite hmuh theih si loh chiang taka hmutu leh hretu hmaah, sual thupha
chawi tur neih inhre ngai lo khawpa chapo birute zingah chhiar tel nih ka hlau
ber a. Thiam ve thawkhat leh hre ve tawka inngaihna vilikin mi dangte chaldelh
rantu nih phei zawng ka thisen hian ngam lul lo se tih ka ngiahtuah laia
kawlphe aia chak, mahni induhtawkna leh chapona thinlung fahrah lutuk a lo
thlawh phei zuai lai khan, thinlung hretu thil hriat theihzia hi mak chu ka ti;
ngaihtuahna far khat leh rilru suangtuahna si per khat chauh pawh hi Ani chuan
a hmuh thelh ngai si lo. “Tun lai mite tih dan alawm” tih hi mahni tisa
duhzawng tih theihna chhuanlam laisen atan, sual ngaihzamna kamchhe tleuh nana
hmang zeitute pawh hian, engkim Hretu leh Hmutu hmaah chuan kan la inpuang dawn
tih kan hai mawlh si lo. Hmasawnna kawng tipingtu ngaih dan hlui leh tih dan
phung tangkai tawh lohvina a sal-beh ka lo la ni ta cheu a niang chu, ka
thianten “Hlui-ngaia” emaw “Hluizunthanga” ti tea min koh tak hi. Pawi ka ti
chuang lo, ka tuar thiam tho. Mahse, chutiangin “tih dan hlui”zunzama phuarbeh
ka nih reng ka lo inhre ngai lo. Hei hi ka chhahna lai tak pawh a ni ta ve ang. Mahse chutianga zung kaih nei lo, buh si
thli len bo ang maiin khawsak ka zuam bawk lo.
Tuna ka
harsatna chu thil tha, mite chin than thil pawimawh, mahni lo tihthan ve
loh,mawi pawh ka tih lem loh han hman hi a ni ber mai a. Mahni hnam nunphung
leh sakhaw inrelbawl danah a tel tlat loh avangin leh kan seilenna hmun rama
kan lo hman than tlat loh avang khan chu thil chu han hmang chhin tur pawhin
“kan tihdan a ni lo” tihna rilru a lo zi chhuak a, chu chuan he thil thar hi mi
laktir ngam lo leh thin. A hmanna hmuna awm si a, hmang ve thei lo han nih chu
piansualna chi khat a nih miau avangin zawi zawiin, mite hriat vak lohvin ka
han hmang tan ve ta a. Ni leh thla a inher rualin, ka lo hmang thiam tan ve ta
a, tha lo mawi lo ka tihna rilru kha che te tein a kiam tial tial a. Ka zei ve
tulh tulh a. Mizo lanu val rualte mawina leh hmelthatna timawi zualtu a lo ni
zawk tih ka hmu chhuak ta zel a. A tira “kan tihdan a ni lo” tih nunphung hlui
kulh bang chu zawi zawiin a chim riai riai a, danglamna leh thil pawimawh
inthlakthlengna nun thar chu vartian ni eng zung mawi tak rualin hringnunah a
rawn zam lut del del ta a. Hmasawnna khawvel thara chuangkai ve tur hian tih
dan hlui, ngaih dan leh pawm dan hmasa zawk lak ata harsa ti taka kan tal
chhuah a lo ngai reng mai a, hei hi hmasawnnaa piantharna nun dik lo zik
chhuahna chu a ni tih ka hmu chhuak ta bawk a.
Khatih laia tih
dan thar tha min kawhmuhtu ka thiante dem dawn dawna rilru ka lo put te khan mi
tizak khawtlai a. Mahse, tunah chuan ka zak duh ta lem lo, he chin dan thar hi
ngaihngam takin ka hmang ve thiam ta a, rual ka pawl ve ta bawk. Tin fuh loh
leh kawk fuh lo anga ka lo inngaih thin kha thil kawh nan kut zungchal ka lo
hman than vang chauh zawk a lo ni a. Kawk kualtu atan kut zungpui han hman hian
nghet leh fuk takin a lo kawk fuh zaw mah a, zungchala kawh ai chuan a vin lo
deuh bawk a, kawh sual palh changin han sut leh zauh pawh a awlsam zawk bawk
lawm ni ka’n ti deuh ta duah a ni e. Tunah chuan thil kawh nan kut zungpui hi
ka hmang thiam ve ta hle mai.
No comments:
Post a Comment